İslami ıslah düşüncesinde ruhsal eğitimin merkeziyeti: Ebu’l-Hasan en-Nedvî projesi üzerine bir çalışma

Öz

Bugün insanlığın durumuna bakan kimse, eğitimsel ve ruhsal değerler sisteminde meydana gelen çöküşü açıkça görür. Bu çöküş, maddi yönün fıtrî ruhsal eğilime üstün tutulmasında kendini göstermekte; bunun sonucunda benzeri görülmemiş ahlaki ve toplumsal bir bozulma ortaya çıkmaktadır. Çağdaş insan, ulaşması beklenen manevi yücelik yolundan uzaklaşmıştır. Bu eğitimsel çöküş, dinin ve onun ruhsal temellerinin değerlendirilmesine de yansımış; bunlar kimi zaman insanın bilgi ve modernite toplumuna katılımını engelleyen unsurlar olarak görülmüştür.
Bu nedenle ruhsal eğitimin temellerini açıklamak ikincil bir mesele olarak görülmemelidir. Aksine bu, zorunlu ve güçlü biçimde gerekli bir taleptir. Çağdaş insanın yaşadığı ruhsal darlık, eğitimsel bozukluk, fikrî ve ahlaki dengesizlik, ruhsal eğitimin gereklerinden uzaklaşmasının sonucudur. Kur’anî hitap, ruhsal eğitimi soyut ve bağımsız bir zevkî deneyim olarak sunmaz; aksine onu, bütün insanlar arasında ortak olan fıtrî yön ile insanın Allah’ın emrine verdiği cevap ve kulluk görevini gerçekleştirme ölçüsünde yükseldiği kazanılmış yönü birleştiren bütüncül bir insanî sistem olarak kurar.
Islahçı İslam düşüncesi, bu problemi farklı yönleriyle ele almaya çalışan metodolojik katkılardan biridir. Eğitim yolları bilgi kaynaklarına göre farklılaşsa da, ruhsal eğitimin kurulmasına merkezi ve etkin bir rol kazandırmıştır. Çünkü bu eğitim, İslami ilimlerin kurucu kaynaklarına, özellikle Kur’an-ı Kerim ve Nebevî Sünnet’e dayanmaktadır.